әбілхайыр хан сатқынба әлде батырма эссе
Ответы
Ответ:
Кіші жүздің ханы Әбілқайыр тұлғасының қазақ тарихынан алар орны туралы пікірлер ортақ бір арнаға әлі тоғыспай келеді. Ол қандай пікірлер. Бірінші – Ресей империясының құрамына өз еркімен кіруі арқылы қазақтарды жойылудан сақтап қалған кемеңгер саясаткер, көреген стратег. Екінші – Ресейдің бодандық қамытын өз еркімен мойнына киген ұлт сатқыны, жеке мүддесін мемлекет мүддесінен жоғары қойған жікшіл (сепаратист). Ұлтымыздың егемендіктен айырылу мәселесін қаузап жүрген зерттеуші ретінде осы мәселеге үн қосуды азаматтық парызымызға баладық.
Осыған байланысты, ең әуелі баянымызға тікелей қатысты ескертпелерге келейік. Алғашқысы, бодандық (подданство) – қуатты елдің атынан біртұтас басқаруды жүзеге асыратын билеушіге (монархқа) мойынсұну, оған басыбайлы тиесілі болу дегенді білдіретін ұғым.
Өз тарапымыздан бодандықтың зардабын қазақ ұлтындай тартқан ұлт жоқ десек, шындықтан алыстай қоймаспыз. Қазақтың ұлттық мүддесіне кереғар жүргізілген: мұжықтарды орналастыру; ұжымдастыру; нәубет-зобалаң; жер аударылған ұлттар мен ұлыстарды қоныстандыру; бас бостандығынан айрылғандар жазасын өтейтін лагерлер ашу; тың игеру сияқты саяси науқандар мен үдерістерден, сонымен қатар ашаршылықтар зұлматы мен тауқыметі, үркіншілік пен босқыншылық салдарынан, ұлт-азаттық көтерілістер, азаматтық және дүниежүзілік соғыстар нәтижесінде бірнеше миллион қандастарымыздан айрылып, өз жерімізде азшылыққа айналдық. 1931-1933 жылдардағы ашаршылық салдарынан 2 миллион 300 мың адам, яғни халқымыздың 40-пайыздан астамының көз жұмуы, 1959 жылғы санақ қорытындысы бойынша қазақтың үлесі өз жерінде 30-пайызға да жетпеуі, ана тіліміздің құлдыраудың соңғы шегіне тақалуы - жоғарыда айтылғандардың нақты мысалдары. Бодандық кезеңі және интернационализм дәуірінің халқымызға көрсеткен "жұмағының" нәтижесі - осы. Бұл тұрғыда біз ақ патшаға адалдыққа алғашқы ант бергендердің рөлін ұмытпауымыз керек. Олардың өрескел қадамдарын қайталамас үшін. Елім, жерім деп жүрегі соққан ардақты перзенттеріміздің жарқын істерінен тағылым алу үшін. Қазақ Елі мәңгілік болу үшін!